අංක ගණිත රැහැන

විකිපීඩියා, නිදහස් විශ්වකෝෂය වෙතින්
Jump to navigation Jump to search
ගැටැති රැහැන සහිත අංක ගණිත රූපකයක් (හෝර්ටස් ඩෙලිසියරම් (1180 පමණ) වෙතින් උපුටා ගන්නා ලදි

අංක ගණිත රැහැන, හෝ ගැටැති රැහැන යනු, බොහෝ ගණිතමය සහ ජ්‍යාමිතික ගැටළු විසඳීමට භාවිතා කල හැකිව තිබූ සහ මධ්‍යතන යුගයේ පුළුල් භාවිතයෙහි පැවතුණු අංක ගණිතමය මෙවලමකි. අංක ගණිත රැහැනක සාමාන්‍යයෙන් සම අන්තර වල පැවති ගැට 13 ක්—එබැවින්, එය සමහරවිට හැඳින්වුනේ දහතුන් -ගැට-රැහැන යනුවෙනි— අවම වශයෙන් පැවතිණි. මෙයට වඩා බොහෝ ගැට තිබුණේ නම්, විශේෂයෙන් ගුණකිරීම සහ බෙදීම සඳහා උපකාරී වුණි.

මධ්‍යතන ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයෙහිදී, ගැටැති රැහැන ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන්ට අත්‍යාවශ්‍යක වූයේ, සමපාද සහ සෘජු-කෝණාස්‍ර ත්‍රිකෝණ මෙන්ම, වෘත්ත තැනීමටද එය ඉවහල් වුනු නිසාය.

හෝර්ටස් ඩෙලිසියරම්හී සංස්කාරී කලා විස්තර කොට දැක්වීමේදී , අංක ගණිතය පිළිබඳ රූපකය ලෙස දැක්වෙන්නේ ගැටැති රැහැනක් සහිත ස්ත්‍රී රූපයකි.

අංක ගණිතමය කෘත්‍යයන්[සංස්කරණය]

අංක ගණිතය
එකතුකිරීම X + Y = Z පළමුව X ගැට සංඛ්‍යාවක්ද, ඉක්බිතිව Y සංඛයාවක්ද ගණිනු ලැබේ. ගණිනු ලැබූ මුළු ගැට සංඛ්‍යාව Z වෙයි. නිද.: 5 + 4 = 9
13knoten add.png
අඩුකිරීම X - Y = Z පළමුව X ගැට සංඛ්‍යාවන් ගැණ, ඉන්පසු ගැට Y සංඛ්‍යාවක් 'ගැණීම අතහරිනු ලැබේ'. ඉතිරි වන ගැට සංඛ්‍යාව Z වෙයි. නිද.: 9 - 4 = 5
13knoten sub.png
ගුණ කිරීම X * Y = Z ගැට X සංඛ්‍යාවක් ගණිනු ලැබ, ප්‍රතිඵලය වශයෙන් ලැබෙන් දිග Y වරක් සිදු කරනු ලැබෙයි. ගණිනු ලැබූ මුළු ගැට සංඛ්‍යාව Z වෙයි. නිද.: 4 * 3 = 12
13knoten mul.gif
"https://si.wikipedia.org/w/index.php?title=අංක_ගණිත_රැහැන&oldid=308792" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි