හෙළබස

විකිපීඩියා, නිදහස් විශ්වකෝෂය වෙතින්
වෙත පනින්න: සංචලනය, සොයන්න

හෙළ බස හෙවත් හෙළු බස යනු ලංකාවේ ස්වදේශික ජනයාගේ මුල්ම බස වේ. සංස්කෘත සහ පාලි වදන් ලිඛිත බසට යොදාගැනීම පඬිවරු විසින් සිදුකිරීම නිසා මිශ්‍රවූ ලිඛිත බසක් පසුව ඇතිවූ බවත් හෙල ජාතීන් එක්වී සිංහල ජාතිය ඇරඹීම නිසා බස පසු කලෙක සිංහල නම්විය. හෙල හවුල අවධාරණය කරන්නේ සංස්කෘත සහ පාලි වදන් පෙර පඬිවරුන් විසින් හුදෙක් තම විදෙස් භාශා දැණුම පෙන්වීම සඳහා යොදාගත් බවත් බහුතර සිංහල ජනයා හෙල බසම කථාකිරීම සඳහා දිගටම යොදාගත යුතු බවත්ය. හෙළු බස සමහරුන් විසින් ඉන්දියාවේ සිට ආ ප්‍රාකෘත බසක් ලෙස සැලකුවද නැණවත් දනන් පිළිගන්නේ මෙය ශ්‍රී ලංකාවටම ආවේණික බසක වැඩීදියුණුවක් බවය. හෙළ හවුල යන ශ්‍රී ලාංකික සාහිත සංවිධානය මගින් කරන්නේ මෙම හෙළ වදන් සංස්කෘත වදන් වටල වඩා භාවිතයෙහි රැඳවීමය. එළුබසට නූතනයේ බොහෝවිට යෙදෙනුයේ "අමිශ්‍ර සිංහල" කියාය.

ශබ්ද[සංස්කරණය]

ස්වර[සංස්කරණය]

එළු බසෙහි ප්‍රධාන විශේෂාංගයක් වනුයේ කෙටි ස්වර පාවිච්චිය සහ දික් ගතකුරු අත්හැර දැමීමයි.

ව්‍යංජන[සංස්කරණය]

පාලි බසට සාපේක්ෂව ශබ්ද වෙනස්වීම්[සංස්කරණය]

  • පාලි සන්ස්ක්‍රුත ශබ්දය ස් or හ් වීම.
උදා: චන්‍දසඳ, හඳ
  • ප් හඬ ව් බවට පත්වීම.
උදා: රූපරුව
උදා: දීපදීව

දික් ගතකුරු වෙනස්වීම[සංස්කරණය]

At the beginning of a word only a single consonant can remain

උදා: ධර්මදම්
උදා: ප්‍රාණපණ

In the middle of a word no group may exceed one consonant

උදා: අර්ථඅරුත්
උදා: දන්තදත්

වදන්[සංස්කරණය]

හෙල/ අමිශ්‍ර සිංහල සංස්කෘත පාලි මිශ්‍ර සිංහල
ඇස අක්‍ෂි අක්ඛි‍ අක්‍ෂිය
ඇල්ම ආදර ආදරය
අකුර අක්‍ෂර අක්ඛර අක්ෂරය
තේරුම අර්ථ අට්ඨ අරුත
අහස ආකාශ ආකාස අහස
අනඳ ආනන්ද ආනන්ද bliss
පුටුව ආසන ආසන අසුන
අත හස්ත හත්ත‍ හස්තය
බඹු බ්‍රහ්ම බ්‍රහ්ම Brahma
bamburā barbara barbarian
බමුණු බ්‍රහ්මන් බ්‍රාහ්මණ බමුණා Brahman
බස භාෂා භාෂා භාෂාව
බිම භූමි භූමි භූමි
බිබිළ බුද්බුඩ බුබ්බුල බුබුලbubble
කෑම භෝජන භොජන ‍ බොජුන
බොදු බෞද්ධ බෞද්ධ බෞද්ධBuddhist
බෝසත් බෝධිසත්ත්ව බෝධිසත්ත Bodhisattva
දම් ධර්ම ධම්ම දහම්Dharma
දත් දන්ත දන්ත දතtooth
දෙවොල devāla devālaya temple
දික් dīrgha dīgha long
දිව ජිහ්වා ජිහ්වා
දිවි jīvita jīvita life
dudana, dujana durjana dujjana wicked, malicious
දුදන durjanayā wicked person
dukata duṣkṛta wicked deed
දුලබ durlabha dullabha rare
දුං dhūma dhūma දුම
දුම් dhūpa dhūpa incense
ගම් grāma gāma village
ඇඟ gātra gatta body
ගතකුර gātrākshara consonant
කන කර්ණ කන්න
කරු kāra person
කෙත් kṣetra khetta field
kiḍa krīḍā sport
kila kīlā kīlā sport
kinu kṛṣṇa dark
කුණු kliṣṭa kiliṭṭha
kiri kṣīra khīra milk
kumarā kumāraka kumāra son, prince
kumari kumāri kumāri girl, princess
නපුරු කෘර කුරුර
ලක ලංකා ලංකා‍ ලංකා
lassana lakṣaṇa lakkhana beautiful
ලොව් ලෝක ලෝක ලෝක
පාර මාර්ග මග්ග මග
මගුල මංගල මංගල‍ මංගල
මැතිරුම් mantra manta incantation
මැදි madhyama, madhya majjha middle
යාලුවා මිත්‍ර ‍|මිතුරා
සිනිදු මෘදු මුදු මෘදු
කට මුඛ මුඛ මුව
මැඳුර mandira mandira palace
මුල mūla mūla origin
බුරිය නාභි ‍|නැබ
නැව් naukā nāvā ship
ඇස නේත්‍රා නෙත්ත නෙත
නිදන් nidhāna nidhāna treasure
nimala nirmala nimmala pure
නිමැවුම niṣpanna production
නිවන nirvāṇa nibbana
නුවර නගර නගර‍ නගරය
සවිමත් prabala pabala mighty
pamana pramāna pamāna amount
parapura paramparā generation
පැනේ praśna panha problem, question
පව පාප පාප
තිබහ පිපාසා පවස
පැරණි පුරාණ පුරාණ
parusa paruṣa pharusa harsh
පසන් prasanna pasanna pleasant
පිරිවෙන pāṭhaśālā pāṭasālā පාසල
pavaruna prakaraṇa treatise
බලාපොරොත්තුව prārthanā පැතුම
රට pradēśa country
ආදරය prēma pema පෙම
දීම pūjā pūjā offering
පිං punya punya පින්
පතහ puṣkariṇī pokkhariṇī පොකුණ
පොසොන් pūrva-śravaṇa pubba-savana පොසොන්
පොත පුස්ථක පුත්ථක
පොත ගුල පුස්ථකාල
පුන් pūra, pūrṇa punna full
මල් puṣpa puppha පුෂ්ප
පුතා පුත්‍ර පුත්ථ
කලිං pūrva pubba පෙර
ආරංචි ප්‍රවෘත්ති පුවත්ති ප්‍රවෘත්ති
රද rājan rājā king
රකුස් රාක්‍ෂ රාක්‍ෂ
රත් raktaka ratta red
රැස් raśmi rasmi ray
රෑ rātri ratti රාත්‍රිය
ගහ වෘක්ශ රුක්ඛ
රුව rūpa rūpa shape, form
සඟමිත් sanghamitra sangamitta sangamitta
හඳ candra canda moon
sämuni śākyamuni sakyamuni
සෙන් sena army
හිල චිදුර් චිද්ද සිදුර
ඇඟ ශරීර සරීර සිරුර
අයියා , මල්ලී සහෝදර sodariya සහෝදරයා / සොයුරා
ලස්සන sundara sundara සොඳුරු
හීන ස්වප්න සුපින
සපිරි sampūrṇa sampunna සම්පූර්ණ
තෙද teja magnificence
තවුස් tāpasa hermit
උතුරු uttara uttarā north
väkiya vākya Sentence
වෙසක් vaiṣākha Visakha Vesak
වෙසෙස් viśeṣa visesa special
වියරණ vyākarana grammar
යකා yakṣa yakkha යක්‍ෂයා

ආශ්‍රේය[සංස්කරණය]


ආශ්‍රිත ලිපි[සංස්කරණය]

සැකිල්ල:Indo-Iranian languages සැකිල්ල:Languages of South Asia

"http://si.wikipedia.org/w/index.php?title=හෙළබස&oldid=285472" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි