රත්නපුර
| රත්නපුර | |
|---|---|
 රත්නපුර
|
|
| ඛණ්ඩාංක: 6°40′N 80°24′E / 6.667°N 80.4°Eඛණ්ඩාංක: 6°40′N 80°24′E / 6.667°N 80.4°E | |
| Country |  Sri Lanka |
| Province | Sabaragamuwa Province |
| District | Ratnapura District |
| Elevation | 130 m (430 ft) |
| ජනගහණය (2001)[1] | |
| • සම්පූර්ණ | 46,183 |
| වේලා කලාපය | SLT (UTC+05:30) |
රත්නපුර යනු ශ්රී ලංකාවේ සබරගමු පාළාතේ පළාත් බද අගනුවරයි.එය රත්නපුර දිස්ත්රික්කයේ පිහිටා තිබේ.නුතන නම බ්හිව් ඇත්තේ මේම ප්රදේශයේ පරමිපරිකව නිශ්පාදනය කල තල් සුකිරි වන හකුරු සදහා වන පෘතුගිසි නම වන රාපඳුර යන වචනයෙන් ඛව සමහරෙක් කියති. නමුත් වඩාත් පිලිගත් මතය වන්නේ එය බිහිවි ඇත්තේ මැණික් යන අදහස ඇති "රත්න" සහ නගරය යන යන අදහස ඇති "පුර" යන වචන එකතුවිමෙන් බවයි. රත්නපුර යන්න ඉංග්රිසි භාෂාවේදි Ratnapura සහ Rathnapura ලෙස අක්ෂර විනය්යාසය දක්වයි. කොළඹ නගරයට කි.මි 100ක් පමන ගිනිකොනින් පිහිටා ඇති මෙම නගරය දීර්ඝ ඉතිහාසයක් සහිත කර්මාන්තයක් වන ආර්නුල් සහ රතු වැනි අගනා මැණික් වර්ග ලබා දෙන පතල්කර්මාන්තයේ කේන්ද්රස්ථානයයි. පතල්කර්මාන්තයට අමතරව මෙම නගරය වී සහ පලතුරු ගොවිතැන සදහා ප්රසිද්ධ නගරයකි. මෙම නගරය පුරා විශාල තේ සහ රබර් වගාවන් දැකිය හැක. මේම කලාපයේ තේ පහතරට තේ නමින් හදුන්වයි. රත්නපුර නගරයේ ස්ථාපිත වූ සංචාරක කර්මන්තයක්ද දැකිය හැක. සිංහරාජ වනරක්ෂිතය, උඩවලව ජාතික වනෝද්යානය, කිතුල්ගල, සහ සිරිපාදය සංචාරකයන් අතර විශේෂයෙන් ජනප්රිය ස්ථාන වේ.1901 දි රත්නපුර නගරයේ ජනගහනය 4,084 වන අතර 2001 දි එය 46,309 දක්වා වර්ධනය විය. 2001 දි රත්නපුර දිස්ත්රික්කයේ ජනගහනය 1,008,164 විය. ඒයින් 86.42% ක් බෞද්ධ ජනතාවද සහ 9.88% ක් හින්දු ජනතාවද වු අතර අනිත් පිරිස කතෝලික සහ මුස්ලිම් ජනතාව විය.
පටුන |
[සංස්කරණය] දේශපාලනය
නගරාධිපති ප්රමුඛ මහ නගර සභාවක් මගින් මෙම නගරය පාලනය වේ. මන්ත්රණ සභාව ප්රසිද්ධ ජන්දයකින් තෙරි පත්වන අතර ආසන සංඛ්යාව 15 කි.2006 ප්රදේශිය සභා මැතිවරණ සදහා ලියාපදිංචි වු ජන්ද දායකින් සංඛ්යාව 29159 විය.
[සංස්කරණය] සෞඛ්ය සේවය
සබරගමු පළාතේ විශාලතම රෝහල වන රත්නපුර මහ රෝහල ශල්ය අංශ දෙකක්, වෛද්ය අංශ දෙකක්, විකලාංග අංශයක්, ප්රසව හා නාරිවේද අංශ දෙකක්, ළමා අංශයක්, උගුරකන නාසය අංශයක්, ස්නායුවේද අංශයක්, රක්තවාත අංශයක්, චර්ම රෝග අංශයක්, මනෝ රෝග අංශයක්, සහ හෘද රෝග අංශයකින් සමන්විතවේ. එය පශ්චාත් උපාධි පුහුණු මධ්යස්ථානයක්ද වේයි.
[සංස්කරණය] අර්ථිකය
[සංස්කරණය] මැණික් ව්යාපාරය
නගරයේ ජනතාව මැණික් වෙළෙඳාම මත යැපෙති. මැණික් පතල් සුලබව දැකිය හැක. මහා පරිමාන මැණික් වෙළඳූන් බහුතරයක් රත්නපුර නගරයේ සිට ක්රියාත්මකවේ. විදේශිය මැණික් වෙළඳූන් සැලකියයුතු සංඛ්යාවක් නගරයේ සිටිති. ඔවුන්ගෙන් බහුතරයක් තායි ජාතිකයන් වේ. දිනපතා නගරාසන්න සහ වෙනත් නගර වල මැණික් වෙළඳූන් විශාල සංඛ්යාවක් මැණික් ගල් විකිනිමට සහ මිලදි ගැනිමට සදහා නගර මධ්යට එකතුවේ. මහා පරිමාන මැණික් වෙළඳූන් ප්රදේශිය මැණික් වෙළඳූන් ගෙන් මැණික් ගල් ලබා ගෙන ජාත්යන්තර වෙළඳපොලෙහි අලෙවි කරති. සමහර වෙළඳූන් මැණික් මිලදි ගැනිමට නගරයෙන් පිටතට යති. මෙහිදි ආසන්න නගර වන කලවාන ,බොගවන්තලාව සහ ඇල හැර වැනි නගර විශේෂ වේ. ඉතාම උසස් දියඵ ආර්නුල් තැන්පතූ මැඩගස්කර් වල ලලාකාකා නිම්නයෙන් සොයාගැනිමත් සමග වෙළඳූන් විශාල සංඛ්යාවක් මැණික් මිලදි ගැනිමට මැඩගස්කර් බලා රටින් පිටවි යති.
[සංස්කරණය] වගාව සහ ගොවිතැන
නගරයේ කෘෂිකර්මාන්තයත් හොදින් දියුනුවි ඇත . නගරය පුරා විශාල තේ සහ රබර් වගාවන් දැකිය හැක. නගරය පුරා කුඹුරු සුලභව දැකිය හැකි දසුනක් වුවත් වර්ථමානයේදි බොහෝ ගොවියන් ගොවිතැන අතහැර සාර්ථක මුදල් ඉපැයිමේ මගක් වන මැණික් ගැරිම සදහා යොමුවිම නිසා ගොවිතැන අවිනිශ්චිත අනාගතයකට මුහුනපා ඇත . අඔ සහ පැපොල් වැනි රසවත් පලතුරැ වර්ග ගනනාවක් වෙළඳ බෝග ලෙස වගාකෙරේ.
[සංස්කරණය] ප්රවාහනය
රත්නපුර, අගනුවර වු කොළඹ හා නැගෙනහිර පාළාතේ කල්මුනේ සම්බන්දකරන ඒ -4 මහාමර්ගයේ පිහිටා ඇත. තවත් මහාමර්ගයක් වු ඒ -8, නගරය ශ්රී ලංකාවේ බටහිර වෙරළේ පානදුර හා සම්බන්ධ කරයි. බ්රිතාන්ය යටත් විජිතයක්ව පැවැති කාලයේදි කොළඹ -අවිස්සාවේල්ල -රත්නපුර -ඔපනායක සම්බන්ධ කරමින් 1912දි පටු දුමිරිය මාර්ගයක් ඉදිකරන ලදි. 1976 පසුව එය කොළඹ සිට අවිස්සාවේල්ල දක්වා පමනක් සිමාකරන ලද අතර 2006දී මහාමාර්ගයේ තදබදය අඩු කිරීම සඳහා පළල් දුමිරිය මාර්ගයක් ලෙස ප්රතිසංස්කරනය කරන ලදි.
[සංස්කරණය] දේශගුණය
රත්නපුර ශ්රී ලංකාවේ දකුණු බටහිර කොටසේ හෙවත් තෙත් කලාපයේ පිහිටා ඇත. මැයි සිට සැප්තැම්බර් දක්වා කලයේදි නගරයට ප්රධාන වශයෙන් නිරිතදිග මෝසම් සුලං මගින් වර්ශාපතනය ලැබේ. වර්ෂයේ ඉතිරි මාස වලදි සංවහන වැසි නිසා සැලකියයුතු වර්ශාපතනයක් ලැබේ. වාර්ශික සමාන්ය වර්ශාපතනය මිලිමිටර් 4,000 ත් 5,000 අතර වේ. වාර්ශික සමාන්ය උෂ්ණත්වය 24- 35 °C පරාසය තුල විවිධ වේ. අධික ආර්ද්රතා මට්ටම් දැකිය හැක. මුහුදු මට්ටමේ සිට මිටර් 21 ක් ඉහලින් මේම නගරය පිහිටා ඇත.
[සංස්කරණය] ගංවතුර
රත්නපුර නගරය ගංවතුරෙන් යටවන කඵ ගං නිම්නයේ පිහිටා ඇත. කඵ ගංගාව හරහා විශාල වේල්ලක් නොමැති නිසා මෙම නගරය මැයි මාසයේදි නිරන්තර ගංවතුර තත්වයන්ට මුහුණපායි. ගංවතුර තත්වය මැඩ පැවැත්විම සදහා යෝජනාක්රම කිහිපයක් යෝජනාවී තිබුනද තවමත් ඒවා ක්රියාත්මකවී නැත. 2003මැයි මාසයේදි මුහුණ පෑ ගංවතුර තත්වය 1947දි ශ්රී ලංකාව බ්රිතාන්යයන්ගෙන් නිදහස ලැබු පසු මුහුණ පෑ විශාලතම ගංවතුර තත්වයයි.
[සංස්කරණය] පුජනිය ස්ථාන
නගරය පුරා පුජනිය ස්ථාන විශාල සංඛ්යාවක් දක්නට ලැබේ. එයින් බහුතරයක් බෞද්ධ පුජනිය ස්ථාන වන අතර එම ප්රදේශයේ ජනගහනයෙන් බහුතරයක් බෞද්ධයින් වීම එයට හේතු වී ඇත. අන්ය ආගම්වල පුජනිය ස්ථාන කිහිපයක්ද දක්නට ලැබේ පහත සඳහන් වන්නේ වැදගත් ස්ථාන සඳහා උදාහරණවේ
[සංස්කරණය] බෞද්ධ
- ශ්රීපාද කන්ද
- රත්නපුර මහා සමන් දේවාලය
- දෙල්ගමු විහාරය
- පොත්ගුල් විහාරය
- දිවා ගුහාව(බෞද්ධ)
[සංස්කරණය] වෙනත්
- සිව කෝවිල(හින්දු )
- ජුම්මා පල්ලිය (ඉස්ලාම්)
- පිටර් පාවුල් පල්ලිය(කතෝලික පල්ලිය)
- සාන්ත ලුක්ස් පල්ලිය (එංගලන්ත සභාව)
[සංස්කරණය] රත්නපුර මහා සමන් දේවාලය
මේම සිද්ධස්ථානය සමන්දෙවියන්උදෙසා ඉදිකරනලද්දකි.සමන්දෙවියන් බෞද්ධ දෙවියෙකු වන අතර රත්නපුර අඩවිය භාර දෙව්යන් ලෙස සලකයි.පෘතුගිසින් විසින් රත්නපුර යටත් කර ගත්පසුව ඔවුන් විසින් මෙම ස්ථානයේ තිබු පැරණි සිද්ධස්ථානය ඉවත් කර ඔවුන්ගේ පල්ලියක් ඉදිකරන ලදි.සෙංකඩගල රාජධානිය විසින් රත්නපුර නිදහස් කර ගත්පසුව එම පල්ලිය ඉවත් කර වත්මන් සිද්ධස්ථානය ඉදිකරන ලදි. පැරණි සිද්ධස්ථාන යේ නටබුන් කිසිවක් වර්ථමානයේදි දක්නට නොලැබුනත් එය හින්දු කෝවිලක ස්වරැපය ගත් බව සදහන්වේ. වර්ථමානයේදි මේම සිද්ධස්ථානය බෞද්ධයන්ගේ වැදගත් පුජනිය ස්ථානයකි.
[සංස්කරණය] ශ්රීපාදය
මිටර් 2243 ක් සමනල කන්දේ ශ්රී පාදය පිහිටා ඇත. බුදුරජානන්වහන්සේ වැඩමකල අවස්ථාවේදි උන් වහන්සෙගේ ශ්රී පතුල එහි සලකුනු කරන ලද බව විශ්වාස කෙරේ. මේම කන්ද හාස්කම් සහිත ස්ථානයක් ලෙස හදුන්වන අතර බැතිමතුන් කයෙන් සහ වචනයෙන් සංවර විය යුතුයි. රත්නපුර ගිලිමලේ සහ කාර්නිය වතුයාය හරහා ශ්රීපාද කදු මුදුනට වැටි ඇති සාම්ප්රදායික දුෂ්කර මාර්ගයේ අරම්භක ස්ථානයක්ද වන්නේය. වන්දනාමාන කරන වාරය ඇරඹෙන්නෙ දෙසැම්බර මාසයේ පසලොස්වක පෝය දිනයෙන් වන අතර අප්රේල් මාසයේ නිරිතදිග මෝසම් ආරමිභ විමත් සමග එම වාරය අවසන් වේ. අවුරුදු දහස් ගනනක සිට ශ්රීපාද කන්ද වන්දනාමාන කරන ස්ථානයකි. මහා ප්රරාක්රම බාහු රජතුමා සහ නිශ්ශංකමල්ල රජතුමා විසින් කදු මුදුනට යන මග දිගේ වෙහෙසට පත් වන්දනා මානකරුවන්ට අම්බලම් ඉදිකරන ලදි. අනික් වඩාත් ජනප්රය මග වන්නෙ දික් ඔයට සමිපයෙන් ඇති ඩේල් හවුස් වතුයාය හරහා වැටි ඇති මාර්ගයයි.
[සංස්කරණය] දිවා ගුහාව
බුදුරජානන්වහන්සේ ශ්රීපාද කන්ද ට වැඩමකල අවස්ථාවේදි උන් වහන්සේ මෙම ස්ථානයේ පන්සියක් භික්ෂුන් වහන්සේලා සමග විවේක සුවයෙන් වැඩ හිටි බව සදහන්වේ. මේය මහාවංශයේ සදහන් වන පරිදි බුදුරජානන්වහන්සේගේ තුන්වන ලංකාගමනයේදි උන් වහන්සේ වැඩමකල ස්ථාන නමයෙන් එකක් වෙයි. මේම ස්ථානයට සමනල කන්ද දිස්වන ආකාරය සහ මේම ගුහාව එකවර පන්සියක් පිරිසකට සිටිය හැකි තරම් ව්ශාලත්වයකින් යුක්ත විම නිසා මේම ස්ථානය දිවා ගුහාවම බව විස්වාස කරයි. රත්නපුර සිට කිලෝමිටර් 10 ක් පමන කොළඹ දෙසට පිහිටා ඇති කුරුවිට නගරයේ සිට කිලෝමිටර් 5ක් පමන ඇතින් දිවා ගුහාවට ප්රවේශය ලබා දෙන සමනල කන්දට වැටි ඇති ඉපැරණි මාර්ගයක් වන ඒරත්න මාර්ගයේ පිහිටා ඇත.
[සංස්කරණය] පිටර් පාවුල් පල්ලිය
රත්නපුර නගරයට කතෝලිකයන් පැමිණ ඇත්තේ පෘතුගිසි පාලන සමයේදිය. 17 වන ශතවර්ශයේදි කතෝලිකයන් කිහිපදෙනෙකු නගරයේ ජිවත්ව සිට ඇත. එම කතෝලිකයන් ගෙන් බහුතරයක් පෘතුගිසින් සහ ඔවුන් සමග විවාහ වු දේශිය පුද්ගලයන්ගේ දරු මුනුබුරෝ වේති. ඔවුන් විසින් පැරණි බෞද්ධ සිද්ධස්ථානය ඉවත් කර ඔවුන්ගේ පල්ලියක් ඉදිකරන ලද බවට සාක්ෂි දක්නට ලැබේ. සෙංකඩගල රාජධානිය විසින් රත්නපුර නිදහස් කර ගත් පසුව එම පල්ලිය ඉවත් කර න ලදි. වත්මන් පල්ලිය නගරය තුල ප්රධාන විදිය අසල පිහිටා ඇත. 17වනශත වර්ශයේදි සබරගමු පළාතේ ධර්ම ප්රචාරක කටයුතු සදහා පැමිණි ශුද්ධවන්ත ජෝසප් වාස් නොහොත් සිලෝන් හි ධර්ම දුතකයාගේ මැදිහත් විමෙන් ඉදිකරන ලද්දකි. 1955නොවැම්බර් දෙවනිදා සබරගමු පාළාත නායක දේවගැතිවරයෙකුගේ පාලනයට යටත්විමත් සමග මෙම පල්ලිය මහ පල්ලිය බවට පත්විය.
[සංස්කරණය] නැරඹිය හැකි පාරිසරික ස්ථාන
[සංස්කරණය] දිය ඇලි
[සංස්කරණය] බෝපත් ඇල්ල
මේය කොළඹ රත්නපුර අලුත් පාරට සැතපුම් කිහිපයක් ඇතින් කූරුවිට පිහිටා ඇති අතර වාහන වලින් මේම ස්ථානයට පහසුවෙන් ප්රවේශ විය හැක. මේය රත්නපුරට දිවයින පුරා සංචාරකයින් ආකර්ශයකර ගැනිමට දායක වේ. දියනැමට සංචාරකයින්ට අවස්ථා ලබාදි ඇති නමුත් ක්ෂණික ගංවතුර තත්ව ඇතිවිමේ අවධානමක් පවති .එම අවධානම නොසලකා හැරිමේදි මේම ස්ථානයේ සුන්දරත්වය රත්නපුරට මැණිකකි. කොළඹ රත්නපුර අලුත් පාරේ සිට කුරුවිටට සමිපයෙන් ඇති හිග්ගස්හෙනේදි වමට හැරි කිලෝමිටර් දෙකක් පමන යායුතුයි. මේම දිය ඇල්ල බෝ කොලයක හැඩැති නිසා මේම නම ලැබි ඇත.
[සංස්කරණය] කටුගස් ඇල්ල
රත්නපුර නගරයේ සිට කිලෝමිටර් තුනක් ඇතින් පිහිටි මහවලවත්තේ පිහිටා ඇති දේශිය ජනතාව අතර ජනප්රය දිය ඇල්ලකි.
[සංස්කරණය] කිරිඳි ඇල්ල
ශ්රීලංකාවේ සත්වේනි උසම දිය ඇල්ලයි.පැල්මඩුල්ල නගරයේ සිට පැල්මඩුල්ල රත්නපුර ප්රධාන මාර්ගට කිලෝමිටර් හතරක් ඇතින් පිහිටා ඇත.
[සංස්කරණය] රජනාව ඇල්ල
මාරපන ගම්මානයේ රත්නපුර කලවාන ප්රධාන මාර්ගයට යාබදව පිහිටා ඇත. මේම සුන්දර දර්ශනය ජනප්රිය සිංහල චිත්රිපට කිහිපයකම දැකිය හැක.
[සංස්කරණය] මැණික් පතල්
ප්රදේශය පුරාවටම මැණික් පතල් බොහෝමයක් දැකිය හැක.විශේෂයෙන් පහත් භුමි වල ඇති කුඹුරු යායවල්වල දැකිය හැක.මේවායේ ගැඹුර මිටර 10-50 අතර වේයි. සවල සහ උණ ශාඛයෙන් සාදන ලද කුඩ වැනි සරල උපකරන පතළ් කැපිම සදහා යොදාගනි. පතලෙන් පස් ඉවත් කර ගෙන ජලයෙන් සෝදයි .එවිට අනෙකුත් ගල්වලට වඩා බර මැණික් ගල් කුඩයේ පතුලේ ඉතුරු වි මඩ සහ කුණු ඉවත් වේ.
[සංස්කරණය] ඇහැලේපොල නිලමේ
ඇහැලේපොල නිලමේ ශ්රීලංකාවේ අවසන් රජු වු ශ්රී වික්රම රාජසිංහ රජතුමාගේ කාලයේ සබරගමුවේ දිසාවේ නොහොත් දේශිය පාලකයා විය. දේශිය කෘෂිකර්මාන්තයට සහාය දිමට මොහු විසින් කුඩා ජලාශයක් සහ ඇළක් ඉදිකරනලදි. මේම විරයා විසින් කරන ලද සේවාව අද වුවත් රත්නපුර ප්රදේශය පුරා දැකිය හැකි අතර තවමත් එම සේවාවන්ගේ යහපත් ප්රතිඵල රත්නපුර ජනතාව භුක්ති විදිති. නගර මධ්යයේ පිහිටා ඇති එතුමාගේ නිවස වර්ථමානයේදි දේශිය කෞතුකාගාර ගොඩනැගිල්ල ලෙස භාවිතා කරයි.
[සංස්කරණය] සිතියම්
[සංස්කරණය] References
[සංස්කරණය] ආශ්රිත
- ජනලේඛනය 2001 ජුලි 17 (http://www.citypopulation.de/ SriLanka.html)
- එංගලන්තයේ ශ්රී ලංකා මැණික් සංගමයේ සභාපති වන ඩී එචි ආරියරත්න විසින් රචිත ශ්රීලංකාවේ මැණික් නම් ග්රන්ථයේ සයවෙනි සංශෝධිත සංස්කරනය
[සංස්කරණය] බාහිර සබැඳුම්
- 2001 ශ්රී ලංකා ජනලේඛන යේ සංඛ්යා ලේඛන
- රත්නපුර කතෝලික දියෝකීසිය
- රත්නපුර කාලගුණ වාර්ථාව
- ශ්රීලංකා මැතිවරණ දෙපාර්තුමේන්තුව
- රත්නපුර මහා සමන් දේවාලය
- ශ්රීලංකාවේ පෘතුගිසි සංස්කෘතිය මුලබැසගැනිම
- ශ්රීලංකාවේ පෘතුගිසින්
- මැඩගස්කර් , ලලාකාකා ,භුගෝලිය දත්ත සහ ඉතිහාසය, ආර්නුල්
- රත්නපුර ,මැණික් නගරය
| මාසය | ජන | පෙබ | මාර් | අප්රේ | මෑයි | ඡුනි | ඡුලි | ඡුලි | සැප් | ඔක් | නොව | දෙස | අවුරුද්ද |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| දෛනික මධ්යනය සෙල්සියස්(ෆාරන්හයිට්) | 27(81) | 28(82) | 29(84) | 28(82) | 28(82) | 27(81) | 27(81) | 27(81) | 27(81) | 27(81) | 27(81) | 27(81) | 27(81) |
| වර්ෂෘපතනය සෙන්ටිමිටර්(අගල්) | 13(5.1) | 12(4.7) | 23(9.1) | 36(14.2) | 45(17.7) | 34(13.4) | 30(11.8) | 22(8.7) | 35(13.8) | 50(19.7) | 38(15) | 21(8.3) | 359(141.3) |
|
|||||||||||||
